ጤና ይስጥልኝ/ Tena yistilign

በአርሲ ዞን አሰኮ ወረዳ ሁሉቆ ቀበሌ ላይ በማርበርግ ቫይረስ በሽታ እንደተጠቁ የተጠረጠሩ 13 ሰዎች ህይወታቸው ማለፉን ሚድያችን አረጋገጠ (መሠረት ሚድያ)- ባለፉት ጥቂት ቀናት ጂንካ አካባቢ በተከሰተ አጣዳፊ በሽታ ስድስት ሰዎች ህይወታቸው ማለፉን መዘገባችን ይታወሳል። የጤና ሚኒስቴር ይፋ ያረገው መረጃ በሽታው የማርበር.....

የማርበርግ ቫይረስ (Marburg Virus )

> ይህ ከባድ የደም መፍሰስ ትኩሳት (hemorrhagic fever) የሚያስከትል እና ከኤቦላ ጋር ተመሳሳይነት ያለው ማርበርግ ቫይረስ (Marburg virus) የተባለ በጣም አደገኛ ቫይረስ ነው።
>
ቫይረሱ ምንድነው?
* የማርበርግ ቫይረስ ፋይሎቫይረስ (filovirus) ነው። ከኤቦላ ጋር ተመሳሳይ ቤተሰብ ውስጥ ያለ ነው።
* በድንገት የሚጀምር፣ ከባድ ሕመም እና ደም መፍሰስ የሚያስከትል ነው።
መነሻው
* ተፈጥሯዊ አስተናጋጁ የግብጽ የፍራፍሬ የሌሊት ወፍ (Egyptian fruit bat) ነው።
* ወረርሽኞች የሚጀምሩት ሰዎች እነዚህ የሌሊት ወፎች ወደሚኖሩባቸው ዋሻዎች ወይም ማዕድናት ሲገቡ ነው።
* ከዚያ በኋላ ቫይረሱ በሰውነት ፈሳሾች በቀጥታ ንክኪ አማካኝነት ከሰው ወደ ሰው ይተላለፋል።
እንዴት ይተላለፋል?
የሚከተሉትን በመንካት ሊተላለፍ ይችላል።
* ደም፣ ማስታወክ፣ ሽንት፣ ሰገራ
* ምራቅ ወይም ላብ
* በቫይረሱ የተበከሉ መርፌዎች ወይም የህክምና መሳሪያዎች
* በቫይረሱ የተያዘ ሰው አስከሬን ጋር በቀጥታ ንክኪ
> ⚠️ እንደ ኩፍኝ ወይም ጉንፋን በአየር አይተላለፍም።
>
ምልክቶች
ብዙውን ጊዜ ከበሽታው ከተያዙ ከ2–21 ቀናት በኋላ ይታያሉ እና በፍጥነት ይሄዳሉ።
* ድንገተኛ ከፍተኛ ትኩሳት
* ከባድ ራስ ምታት
* የጡንቻ ህመም
* ከፍተኛ ድክመት
* ማቅለሽለሽ፣ ማስታወክ፣ ተቅማጥ
* ሽፍታ (Rash)
* በከፋ ሁኔታ የውስጥና የውጭ ደም መፍሰስ
* የአካል ክፍሎች መዛባት (Organ failure)
ምን ያህል አደገኛ ነው?
* የማርበርግ ቫይረስ በጣም ከፍተኛ የሞት መጠን አለው። እንደ ወረርሽኙ እና ባለው ህክምና የሚወሰን ሆኖ ብዙውን ጊዜ ከ24% እስከ 90% ይደርሳል።
ሕክምና
* ለቫይረሱ የተለየ መድኃኒት ወይም ፈውስ የለም።
* እንክብካቤው በሚከተሉት ላይ ያተኩራል፦
* ፈሳሽ መተካት (Rehydration)
* የኤሌክትሮላይት ሚዛን ማስተካከል
* ተጓዳኝ ኢንፌክሽኖችን ማከም
* የአካል ክፍሎችን ተግባር መደገፍ
* የሙከራ ህክምናዎች እና ክትባቶች እየተዘጋጁ ነው ግን በስፋት አይገኙም።
መከላከል
* የፍራፍሬ የሌሊት ወፎች ካሉባቸው ዋሻዎች ወይም ማዕድናት መራቅ
* በሽተኞችን በሚንከባከቡበት ጊዜ ተገቢውን የመከላከያ መሳሪያ መጠቀም
* በሆስፒታሎች ውስጥ ጥብቅ የኢንፌክሽን መቆጣጠሪያ ሂደቶችን መከተል

የደም መፍሰስ ትኩሳቶች (Hemorrhagic Fevers) የደም ስሮችን በሚያበላሹ እና የሰውነት ደም የመርጋት አቅምን በሚያስተጓጉሉ የተወሰኑ ቫይረሶች የሚመጡ የበሽታዎች ስብስብ ናቸው። ይህም ከቆዳ በታች፣ በውስጣዊ አካላት ውስጥ ወይም ከሰውነት መክፈቻዎች ደም መፍሰስ ሊያስከትል ይችላል፣ ነገር ግን ሁሉም ታካሚዎች በግልጽ ደም አይፈሳቸውም።

1. 🦠 መንስኤው ምንድን ነው

እነዚህ ትኩሳቶች ከበርካታ የቫይረስ ቤተሰቦች የመጡ ናቸው፣ ከእነዚህም ውስጥ፦

* ኢቦላ እና ማርበርግ

* ላሳ

* ክሪሚያን-ኮንጎ

* ቢጫ ወባ

* ዴንጊ

አብዛኞቹ እንደ ትንኞች፣ መዥገሮች ወይም በበሽታው የተያዙ አይጦችን በመሳሰሉ እንስሳት ወይም ነፍሳት ይተላለፋሉ። እንደ ኢቦላ ያሉት ደግሞ በበሽታው ከተያዙ ሰዎች የሰውነት ፈሳሽ አማካኝነት በሰዎች መካከል ሊተላለፉ ይችላሉ።

2. 🤒 ዋና ዋና ምልክቶች

ምልክቶቹ ልክ እንደ ተራ የቫይረስ በሽታ ሊጀምሩ ይችላሉ፦

* ድንገተኛ ትኩሳት

* ራስ ምታት

* የጡንቻ ሕመም

* ድካም

በሽታው እየገፋ ሲሄድ፦

* ማስታወክና ተቅማጥ

* የሆድ ሕመም

* የቆዳ መቁሰል ወይም ደም መፍሰስ

* በከፋ ሁኔታ የውስጥ አካል አለመሳካት

3. 🗺️ እንዴት ይተላለፋል

በቫይረሱ ዓይነት ላይ የተመሰረተ ነው፦

* በትንኝ ንክሻ (ቢጫ ወባ፣ ዴንጊ)

* በመዥገር ንክሻ (ክሪሚያን-ኮንጎ)

* በአይጦች (ላሳ)

* በበሽታው የተያዙ ሰዎች የሰውነት ፈሳሾች (ኢቦላ፣ ማርበርግ)

4. 💊 ሕክምና

ለሁሉም የደም መፍሰስ ትኩሳቶች አንድ ዓይነት መድኃኒት የለም፣ ነገር ግን ሕክምናው በሚከተሉት ላይ ያተኩራል፦

* ፈሳሽ መተካት/(Rehydration)

* የኤሌክትሮላይት አለመመጣጠንን ማስተካከል

* ሁለተኛ ደረጃ ኢንፌክሽኖችን ማከም

* አካላትን መርዳት/ድጋፍ ማድረግ

አንዳንዶቹ የተለዩ አማራጮች አሏቸው፦

* ሪባቪሪን (Ribavirin) ለላሳ ትኩሳት ሊረዳ ይችላል።

* ለቢጫ ወባ እና ለዴንጊ (በተወሰኑ ሁኔታዎች) ክትባቶች አሉ።

5. ✅ መከላከል

* የትንኝ እና የመዥገር ንክሻዎችን ማስወገድ

* ትክክለኛ የአይጥ ቁጥጥር ማድረግ

* ታካሚዎችን በጥንቃቄ መያዝ

* ክትባት በሚገኝበት ቦታ መከተብ



የራሶን እና የቤተሰቦን ጤና ይጠብቁ!!!

https://youtu.be/j3ZjJBq2sto?si=v8QlXrSxfnZtXM18

ዙ3 ሰዓት የአውሮፕላን በረራ 1.5 ሊትር ውሃ ሊያጡ እንደሚችሉ ያውቃሉ ? #የጤና ምክሮች/Health tips #በየቀኑ ምን ያክል ፈሳሽ መጠጣት አለበት? #ከ0-6 ወር ጨቅላ ህፃናት ----- * 0.7 ሊት #ከ7-12 ወር ጨቅላ ----- 0.8 ሊትር (በ 0.6 ሊት እንደ ፈሳሽ) #ከ1-3 አመት ያሉ ሴትና እና ወንዶ...

የማነጎ የጤና ጥቅሞች
በማንጎ ውስጥ የሚገኙት ቫይታሚኖች፣ ማዕድናት እና አንቲኦክሲደንትስ ጠቃሚ የጤና ጥቅሞችን ይሰጣሉ። ለምሳሌ, ቫይታሚን ኬ ደምዎ በትክክል እንዲረጋ እና የደም ማነስን ለመከላከል ይረዳል. እንዲሁም አጥንትን ለማጠናከር ትልቅ ሚና ይጫወታል.
ማንጎ በቫይታሚን ሲ የበለፀገ ሲሆን ይህም የደም ሥሮችን ለመመስረት እና ለጤናማ ኮላጅን ጠቃሚ ሲሆን እንዲሁም ከበሽታ ለመፈወስ ይረዳል። በተጨማሪም ማንጎ ሌሎች የጤና ጥቅሞችን ሊሰጥ ይችላል እነሱም፡-
የካንሰር በሽታን ይቀንሳል
ማንጎ በቤታ ካሮቲን የበለፀገ ሲሆን ለፍሬው ቢጫ-ብርቱካንማ ቀለም መስጠት ዋነኛው ምክንያት ነው። ቤታ ካሮቲን አንቲኦክሲዳንት ነው፣ በማንጎ ውስጥ ከሚገኙት ብዙዎቹ ውስጥ አንዱ ነው። በማንጎ ውስጥ የሚገኙት አንቲኦክሲዳንቶች በሴሎችዎ ላይ ጉዳት ሊያደርሱ እና ወደ ካንሰር ሊያመሩ የሚችሉትን ፍሪ ራዲካልስን እንደሚዋጉ ታይቷል።
የልብ ጤና
ማንጎዎች የልብና የደም ሥር (cardiovascular) ስርዓትዎን ለመደገፍ ይረዳሉ. ከፍተኛ የማግኒዚየም እና የፖታስየም ምንጭም ናቸው, ሁለቱም ከደም ግፊት እና ከመደበኛ የልብ ምት ጋር የተገናኙ ናቸው. በተጨማሪም ማንጎስ ማንጊፈሪን ተብሎ የሚጠራው ውህድም ምንጭ ሲሆን ቀደምት ጥናቶች የልብ እብጠትን ሊቀንስ እንደሚችል ይጠቁማሉ።
የምግብ ስርዓተ ልመት ጤና
ማንጎ የምግብ መፍጫ ሥርዓትን ለማረጋጋት ይረዳል። የሆድ ድርቀትን ለማስወገድ የሚረዱትን ሁለቱንም የአማይሌዝ ውህዶች እና የአመጋገብ ፋይበር ይሰጣል ። የአማይሌዝ ውህዶች በጨጓራዎ ውስጥ ያሉ ሌሎች ምግቦችን ለማሟሟት እና አስቸጋሪ የሆኑ ስታርቾችን ለመስበር ይረዳሉ። ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ በማንጎ ውስጥ ያለው ፋይበር ከተመጣጣኝ የፋይበር ማሟያዎች ይልቅ የሆድ ድርቀትን ለማስታገስ የበለጠ ውጤታማ ይሆናል።
የተመጣጠነ ምግብ
ማንጎ በፎሌት የበለፀገ ሲሆን ይህም ለጤናማ ህዋስ ክፍፍል እና ለዲኤንኤ መባዛት ያገለግላል። ሀኪሞች ከመፀነሱ በፊት እና በእርግዝና መጀመሪያ ላይ በቀን ቢያንስ 400 ማይክሮ ግራም ፎሌት ሴቶች እንዲመገቡ ይመክራሉ ምክንያቱም የወሊድ ጉድለቶችን ለማስወገድ በጣም አስፈላጊ ነው፡፡
ማንጎ በተጨማሪም የሚከተሉትን ንጥረ ምግቦች ይይዛል
• ቫይታሚን ኤ
• ቫይታሚን ሲ
• ቫይታሚን ኬ
• ፖታስየም
• ቤታ ካሮቲን
• ፎሌት
• ኮሊን እና
• ማግኒዥየም ይይዛል
አንድ መካከለኛ መጠን ያለው ማንጎ የሚከተሉትን ያጠቃልላል
• ካሎሪ፡ 202
• ፕሮቲን: 3 ግራም
• ስብ: 1 ግራም
• ካርቦሃይድሬትስ: 50 ግራም
• ፋይበር: 5 ግራም
• ስኳር: 45 ግራም

https://youtu.be/2DTBEpsbQGU

ቦዲ ማስ ኢንዴክስ/Body mass index ቦዲ ማስ ኢንዴክሶን በማወቅ ጤናዎን ይጠብቁ

!!!

ቤተሰብህን አንቡላንስ ውስጥ ከተሰናበትክ ድጋሚ አታያቸውም!!!
በኮሮና ቫይረስ ከተያዝክ በሕይወትህ አይተህ የማታውቀውን አይነት ትኩሳት /ንዳድ/ ይሰማሀል፡፡ ሁሌ የሚሰማህ አይነት ጉንፋን ወይም ራስ ምታት አይምሰልህ፡፡
ስፖንጅ አፍንጫህ ላይ የተቀረቀረ ይመስል ለመተንፈስ ትቃትታለህ፡፡ ሳንባህን በአየር ለመሙላት በሀይለኛው ትንፋሽህን ስትስብ አየር ያጥርሀል! ያኔ ትፈራለህ! በሀይል ከማሳልህ የተነሳ በድካም አእምሮህን ልትስት ትደርሳለህ! ባሳልክ ቁጥር ደረትህ፣ እጆችህ፣ ጀርባህ፣ የእጅና እግር ጣቶችህ .... ነፍስህ እዚያ ጋር ያለ ይመስል በጣም ያሙሃል፡፡

በአፍንጫህ አየር ለማስገባት ስለማትችል ኦክስጂን ይሰጡሀል፡፡ ያ ደግሞ የአፍንጫህ ቱቦዎች እሳት የተለቀቀባቸው ያክል ስቃይ ይለቅብሀል! አሁንም መተንፈስ ካልቻልክ ሌላ ሀኪም ይመጣና ግማሽ ኢንች የሚሆኑ ሁለት ቱቦዎች በጉሮሮህ በኩል ወደሳንባዎችህ ይሰዳል! ይህን artificial respirator ብለው የሚጠሩት ህክምና ለመተንፈስ የሚረዳህ ነው፡፡

ይህ ሁኔታ በጣም ከማስጠላቱና ከመክበዱ በላይ መብላትና መጠጣት አትችልም፡፡በዚህ ሁኔታ ውስጥ ብቻህን መሆን ስላለብህ እናትህን፣ አባትህን፣ ልጆችህን፣ ሚስትህን፣ ወንድምና እህትህን ወይም ጓደኛችህን ማየት አይፈቀድልህም፡፡

ምክንያቱም ሊገልህ ባለው በሽታ እንዳትበክላቸው ነው! በዚህ ስቃይ ውስጥ ብቻህን ከመሆንህ የተነሳ ትፈራለህ፣ ታለቅሳለህ ፣ ሊገልህም እንደሚችል ይገባሀል ! ! ! በነገርህ ላይ ልትሞትም ትችላለህ! የምትወዳቸውን እያሰብክ ካለጠያቂ ነፍስ ለማዳን በሚዋከቡ ሀኪሞች ተከበህ ታለቅሳለህ፤ ከትንፋሽህ ጋር ግብ ግብ እየገጠምክ፡፡
ያኔ ነው ከቻልክ እቤትህ ተቀመጥ፣ ያለምክንያት ከቤት አትውጣ፣ እጅህን በተደጋጋሚ ታጠብ፣ ሳኒታይዘርና አልኮሆል ተጠቀም፣ ርቀትህን ጠብቅ እና ማስክ አድርግ የተባልከው ትዝ የሚልህ!

እኔ የወንድሜ ጠባቂ ነኝ፣ እኔ የእህቴ ጠባቂ ነኝ፡፡
እኔ ለወላጆቼ እጠነቀቃለሁ ብለህ ካሁኑ ንቃ!
ጥቂት ቀናት ታሪክህን ሊቀይሩ ይችላሉ!

Share አድርግ ሁሉም ይንቃ